Raport „Od uczestnictwa do rutyny. Indeks Adaptacji Kaucja.pl 2026” ukazuje się w pierwszą rocznicę uruchomienia systemu kaucyjnego. Wynika z niego, że 93% badanych przynajmniej raz oddało opakowanie objęte kaucją, a 83% korzysta z systemu co najmniej raz w miesiącu. Zwrot coraz częściej wpisuje się też w codzienne zakupy: 82% użytkowników przynajmniej raz połączyło te dwie czynności, a 57% deklaruje, że zrobiło dodatkowe zakupy przy okazji oddawania opakowań.
Zwyczajna czynność, nie zawsze jeszcze nawyk
Badanie terenowe pokazuje, że pojedynczy zwrot najczęściej przebiega sprawnie. 89% obserwowanych prób zakończyło się powodzeniem przy pierwszym podejściu, a w 89% przypadków sam zwrot trwał nie dłużej niż dwie minuty. W 44% obserwowanych prób zakończeniu zwrotu nie towarzyszyła wyraźna reakcja emocjonalna.
Brak silnych emocji może być jednym z sygnałów, że oddawanie opakowań przestaje być nowością i staje się zwyczajną czynnością. Obserwacje z 61 prób nie opisują jednak doświadczeń wszystkich użytkowników w Polsce. Badanie konsumenckie pokazuje, że do pełnej rutyny jest jeszcze krok: wśród osób, które oddawały opakowania, 25% uważa zwrot za naturalny nawyk, niewymagający pamiętania ani planowania. Największa grupa — 52% — robi to wtedy, gdy uzbiera się więcej opakowań lub gdy punkt zwrotu jest po drodze.
– Cieszę się, że rozwiązanie, które jeszcze niedawno było dla nas nowością, stopniowo staje się naturalną częścią naszych wyborów — pisze we wstępie do raportu Anita Sowińska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska. Zaznacza również, że doświadczenia pierwszego roku wskazują na potrzebę dalszych usprawnień, które uczynią system prostszym i sprawniejszym.
Punkt zwrotu staje się częścią wyboru sklepu
Możliwość oddania opakowań zaczyna mieć znaczenie również dla handlu. 61% użytkowników deklaruje, że wybrało sklep ze względu na łatwiejszy zwrot. Wynik pokazuje, że dla części osób punkt zbiórki stał się jednym z czynników branych pod uwagę przy planowaniu zakupów.
Indeks Adaptacji Kaucja.pl 2026 osiągnął wynik 69 punktów na 100. Najwyżej ocenione zostało uczestnictwo w systemie — 78 punktów, podczas gdy komponent opisujący nawyk uzyskał 66 punktów. Indeks mierzy, w jakim stopniu korzystanie z systemu weszło do zachowań konsumentów; nie jest oceną jakości działania całego systemu.
– W krajach, w których systemy kaucyjne działają od lat, oddanie opakowań często jest częścią wizyty w sklepie. Nasze badanie pokazuje, że podobny sposób korzystania z systemu rozwija się w Polsce. Ludzie łączą zwrot z zakupami, a możliwość łatwego oddania butelek i puszek zaczyna mieć znaczenie przy wyborze sklepu. To ważna zmiana: punkt zwrotu przestaje być miejscem, do którego trzeba specjalnie jechać i staje się częścią codziennej trasy. Nie oznacza to, że nawyk już się utrwalił. Wielu użytkowników nadal czeka, aż zbierze więcej opakowań albo będzie im po drodze. Chcemy, żeby mogli liczyć na sprawny zwrot za każdym razem — bez zastanawiania się, czy automat jest pełny, czy trzeba stanąć w kolejce albo szukać kolejnego punktu. Dopiero wtedy oddawanie opakowań stanie się tak zwyczajne, że nie będzie wymagało osobnego planowania — mówi Piotr Okurowski, prezes zarządu Kaucja.pl.
Konsumenci wskazują, co najbardziej ułatwiłoby im korzystanie z systemu: sprawniejsze kaucjomaty, rzadziej pełne i niesprawne (48% wskazań), więcej punktów zbiórki blisko domu lub pracy (41%) oraz krótszy czas zwrotu (34%). To jakość kolejnych doświadczeń zdecyduje, czy oddawanie opakowań będzie wymagało coraz mniej uwagi — i stanie się po prostu częścią drogi na zakupy.
Lorry.pl: Kaucja.pl